Onderzoeksmethode 'Onderzoek naar de ontginning van een groeve'

2012 - heden

Vanaf 2012 werk ik samen met Peter Jennekens aan het vastleggen van een methodiek voor het onderzoeken naar de ontginningsgeschiedenis van mergelgroeven.

Uniforme wijze onderzoeken en beschrijven

De afgelopen decennia is er op allerlei wijzen onderzoek gedaan naar de Limburgse mergelgroeven. Een van de onderwerpen is de ontginningsgeschiedenis. Vooralsnog hanteren onderzoekers en auteurs op dit gebied veel verschillende beschrijvingswijzen, met ieder een eigen terminologie en benadering.

Deze onderzoeksmethode is een kader om de ontginningsgeschiedenis van de mergelgroeven in het Limburgse groevengebied op een uniforme wijze te onderzoeken en te beschrijven.

Gemeentegrot Valkenburg

2013 - heden

Project in samenwerking met de Gemeente Valkenburg

In de Gemeentegrot te Valkenburg voer ik samen met Peter Jennekens en Wiel Felder een onderzoek uit naar de ontginning van de groeve. Omdat het een zeer uitgestrekt gangenstelsel betreft wordt de focus vooral gelegd op oudste gangen.

Verloren gaan van historische zaken

Tevens is dit het gebied waar de meeste grootschalige activiteiten plaatsvinden, waarbij telkens weer historische zaken verloren gaan. Denk hierbij aan de kerstmarkt, onderaardse festivals of optredens en de lichtshow waarbij bezoekers vrij mogen rondlopen.

De Grote Berg

2015 - heden

Projecten Werkgroep Groevenonderzoek Riemst (WGR) / vzw Hulpdienst Groeven.

In de Grote Berg vindt reeds een aantal jaar onderzoek plaats en in februari 2017 resulteerde dit in een publicatie genaamd 'De Grote Berg'. Door de jaren heen heb ik het onderzoek in de Grote Berg ondersteund wanneer dit nodig en mogelijk was. Later ben ik meer bij het onderzoek betrokken geraakt en ben ik zelf een aantal projecten gestart.

Het gangenstelsel

De Grote Berg is een uitgestrekt gangenstelsel in Zichen-Zussen (gemeente Riemst). Het bestaat uit een groot aantal aan elkaar 'gegroeide' stelsels.

Oostelijke helling van de Sint Pietersberg

2009 - heden

"De Sint-Pietersberg! . . O! het kost mij moeite, dezen naam neer te schrijven!

Het is, of mijn hand plotseling beeft en weigert verder te gaan!
Doch hoe kan het ook anders?

Terwijl ik het woord neerschrijf, doemt eensklaps voor mijn geest op die heerlijke berg, waar niet slechts Maastricht, niet slechts Limburg, doch geheel Nederland trotsch op was. Maar thans ligt hij daar in zijn treurige naaktheid, de ongelukkige reus, trillend en steunend onder de dreuning der machines, met groote gelatenheid het einde van zijn bestaan verbeidend.
"

Bovenstaande schreef Willy Verster in zijn boek uit 1928. Toen was de Sint Pietersberg nog grotendeels intact. Nu is er door de afgravingen van ENCI ten behoeve van de cementindustrie een te groot gat ontstaan, waardoor vele historische waarden verloren gingen. Het is onbegrijpbaar voor diegene die niet exact weet wat er was, om te begrijpen wat er daadwerkelijk allemaal is verdwenen.

Informatie verzamelen en publiceren

In het onderzoek naar de oostelijke helling van de Sint Pietersberg verzamel ik gegevens en publiceer over het bovengrondse landschap en de mergelgroeven tussen Caestert en Lichtenberg. Dit gebied is grotendeels verdwenen door de activiteiten van de cementindustrie.

Plateau van Caestert

2008 - heden

Projecten Werkgroep Groevenonderzoek Riemst (WGR) / vzw Hulpdienst Groeven.

Projecten op eigen initiatief.

Voorheen project voor het Institute Europa Subterranea.

Samen met Peter Jennekens werk ik aan meerdere onderzoeken op het Plateau van Caestert. Er zijn reeds verschillende publicaties verschenen. De focus ligt op het onderzoek naar de ontginning van de groeven en het documenteren van overige mergel gerelateerde onderwerpen.

Caestertgroeven

De mergelgroeven te Caestert zijn bijzonder vanwege de hoge ouderdom, zichtbare ontwikkeling van diverse ontginningsmethoden, bijzondere teksten en afbeeldingen, unieke en grote variatie in ondergrondse landschappen.

Noordelijk gangenstelsel

2014 - 2018

Project voor de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven

In het Noordelijk gangenstelsel te Maastricht heb ik samen met Peter Jennekens een onderzoek uitgevoerd naar de ontginning van de groeve. Het onderzoek richt zich specifiek op het aspect de ontginningsrichting van de eerste ontginningslaag.

Natuurmonumenten

Het Noordelijk gangenstelsel is eigendom van de Vereniging Natuurmonumenten en maakt onderdeel uit van het natuurgebied de Sint Pietersberg. Natuurmonumenten biedt de gelegenheid om via de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven een vergunning te krijgen voor het uitvoeren van onderzoek in het gangenstelsel.

Zonneberg gangenstelsel

2008 - 2009

In het Zonneberg gangenstelsel hebben meerdere onderzoeken plaatsgevonden.

Invloed van geologie

In het Zonneberg gangenstelsel heb ik een onderzoek uitgevoerd naar de ontginning. Tijdens het veldwerk bleek dat geologische breuken, vuursteenlagen en de verschillende kalksteenlagen van invloed waren op het gangverloop en de fasen waarin een gang ontstond.

De nieuwe ingang sluit aan op de oude gangen

Tevens heeft een onderzoek plaatsgevonden naar het verhaal rondom de huidige ingang van het Zonneberg gangenstelsel. Aanleiding van het onderzoek was het aantreffen van een inscriptie in het gangenstelsel Zonneberg. Op de plaats waar de nieuwe gangen (ontgonnen vanuit de Zonneberg ingang) de oude gangen (ontgonnnen vanuit de Slavante ingang) raakte werd een insciptie aangebracht waaruit bleek dat de doorbraak tussen deze twee stelsel tot stand kwam in het jaar 1898 door L. Montulet.

Vallenberg

2008

De Vallenberg, een onderaardse mergelgroeve te Sibbe, werd door vele groeve onderzoekers bestempeld als een zeer oude groeve. In 1984 is in de groeve door Han Bochman en de gebroeders Bindels een valsmunterij aangetroffen. De valsmunters waren, gedateerd aan de hand van de geslagen valsmunten, aanwezig rond het jaar 1580. In 1988 werd door Jacquo Silvertant een aardewerk etensbord gevonden dat wordt gedateerd als zijnde uit de 13e eeuw.

Met dit soort jaartallen kunnen we dus spreken van een zeer oude groeve.

Bijzondere blokbreekmethode

Er was weinig bekend over het begin van de onderaardse mergelwinning in zuid-Limburg. Er kan veel informatie over de mergelwinning tijdens de Middeleeuwen onttrokken worden uit een groeve zoals de Vallenberg. Na een toevallig bezoek aan de Vallenberg zijn mij een aantal zaken opgevallen die deze groeve uniek maken en waardoor de kennis over de vroegste onderaardse ontginning van mergelblokken is toegenomen.