De Grote Berg

2015 - heden

Projecten Werkgroep Groevenonderzoek Riemst (WGR).

In de Grote Berg vind reeds een aantal jaar onderzoek plaats en in februari 2017 resulteerde dit in een publicatie genaamd 'De Grote Berg'. Sinds eind 2016 vindt het onderzoek plaats onder de naam Werkgroep Groevenonderzoek Riemst (WGR). Dit is een voortzetting van de werkgroep GRONOMA (GRoeve ONderzoek Oostelijke MAasdalhelling). Door de jaren heen heb ik het onderzoek in de Grote Berg ondersteund wanneer dit nodig en mogelijk was. Later ben ik meer bij het onderzoek zelf en de publicatie betrokken geraakt.

Het gangenstelsel

De Grote Berg is een uitgestrekt gangenstelsel in Zichen-Zussen (gemeente Riemst). Het bestaat uit een groot aantal aan elkaar 'gegroeide' stelsels, veelal met een eigen ingang.

Noordelijk gangenstelsel

2014 - heden

Project voor de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven

In het Noordelijk gangenstelsel te Maastricht voer ik samen met Peter Jennekens een onderzoek uit naar de ontginning van de groeve. Het onderzoek richt zich specifiek op het aspect de ontginningsrichting van de eerste ontginningslaag.

Natuurmonumenten

Het Noordelijk gangenstelsel is eigendom van de Vereniging Natuurmonumenten en maakt onderdeel uit van het natuurgebied de Sint Pietersberg. Natuurmonumenten biedt de gelegenheid om via de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven een vergunning te krijgen voor het uitvoeren van onderzoek in het gangenstelsel.

Gemeentegrot Valkenburg

2013 - heden

Project in samenwerking met de Gemeente Valkenburg

In de Gemeentegrot te Valkenburg voer ik samen met Peter Jennekens en Wiel Felder een onderzoek uit naar de ontginning van de groeve. Omdat het een zeer uitgestrekt gangenstelsel betreft wordt de focus vooral gelegd op oudste gangen.

Verloren gaan van historische zaken

Tevens is dit het gebied waar de meeste grootschalige activiteiten plaatsvinden, waarbij telkens weer historische zaken verloren gaan. Denk hierbij aan de kerstmarkten, onderaardse festivals of optredens en de lichtshow waarbij bezoekers vrij mogen rondlopen.

Handboek 'Onderzoek naar de ontginning van een groeve'

2012 - heden

Vanaf 2012 werk ik samen met Peter Jennekens aan het vastleggen in een document van een methodiek voor het onderzoeken van de ontginningsgeschiedenis van mergelgroeven; het zogenaamde handboek onderzoek naar de ontginning van een groeve.

Uniforme wijze onderzoeken en beschrijven

De afgelopen decennia is er op allerlei wijzen onderzoek gedaan naar de Limburgse mergelgroeven. Een van de onderwerpen is de ontginningsgeschiedenis. Vooralsnog hanteren onderzoekers en auteurs op dit gebied veel verschillende beschrijvingswijzen, met ieder een eigen terminologie en benadering.

Deze onderzoeksmethode is een kader om de ontginningsgeschiedenis van de mergelgroeven in het Limburgse groevengebied op een uniforme wijze te onderzoeken en te beschrijven.

Handleiding en naslagwerk

Het handboek is gemaakt om geïnteresseerden de mogelijkheid te geven zich te verdiepen in de onderzoeksmethodiek en er zelf mee aan de slag te gaan. Het kan tevens als naslagwerk dienen. We hopen het handboek over een aantal jaar te hebben afgerond.

Oostelijke helling van de Sint Pietersberg

2009 - heden

"De Sint-Pietersberg! . . O! het kost mij moeite, dezen naam neer te schrijven!

Het is, of mijn hand plotseling beeft en weigert verder te gaan!
Doch hoe kan het ook anders?

Terwijl ik het woord neerschrijf, doemt eensklaps voor mijn geest op die heerlijke berg, waar niet slechts Maastricht, niet slechts Limburg, doch geheel Nederland trotsch op was. Maar thans ligt hij daar in zijn treurige naaktheid, de ongelukkige reus, trillend en steunend onder de dreuning der machines, met groote gelatenheid het einde van zijn bestaan verbeidend.
"

Bovenstaande schreef Willy Verster in zijn boek uit 1928. Toen was de Sint Pietersberg nog grotendeels intact. Nu is er door de afgravingen van ENCI ten behoeve van de cementindustrie een te groot gat ontstaan, waardoor vele historische waarden verloren gingen. Het is onbegrijpbaar voor diegene die niet exact weet wat er was, om te begrijpen wat er daadwerkelijk allemaal is verdwenen.

Informatie verzamelen en publiceren

In het onderzoek naar de oostelijke helling van de Sint Pietersberg verzamel ik gegevens en publiceer over het bovengrondse landschap en de mergelgroeven tussen Caestert en Lichtenberg. Dit gebied is grotendeels verdwenen door de activiteiten van de cementindustrie.

Plateau van Caestert

2008 - heden

Projecten op eigen initiatief.

Projecten Werkgroep Groevenonderzoek Riemst (WGR).

Voorheen project voor het Institute Europa Subterranea.

Op eigen initiatief en via het Institute Europa Subterranea onder vergunning van het Waalse Gewest werk ik samen met Peter Jennekens aan meerdere onderzoeken op het Plateau van Caestert. In 2010 zijn de onderzoeksresultaten gepubliceerd in boekvorm; het onderzoek is daarna niet stil komen te staan.

Karteren en veldwerk

Momenteel wordt onder andere gewerkt aan:

  • het afronden van de karteringswerkzaamheden in groeve Ternaaien Boven en groeve Ternaaien Midden. Tevens in samenwerking met Roger Magnee, Bram Smol en Ton Gelissen.
  • het onderzoek naar de ontginning in de Caestertgroeve.
  • het afronden van een artikel over de groeve Ternaaien Achter en omgeving.

Werkgroep Ontginning Groeven (WOG)

2012 - 2015

Project voor / onderdeel van de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven

De WOG was een werkgroep van de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven met als doel het verzamelen van gegevens over alles dat gerelateerd is aan de ontginning van mergelgroeven. Denk aan: techniek, werkwijze, methodes, datering, geologische invloeden, etc. Het was niet de bedoeling om allesomvattende inventarisaties uit te voeren, maar enkel de aspecten die iets zeggen over het werken in een groeve en de gangen die daarbij ontstaan.

In 2015 is de werkgroep vanwege het ontbreken aan voldoende bijdragen gestopt. Geïnteresseerden kunnen wel nog altijd terecht voor vragen en uitleg. Eventuele activiteiten met betrekking tot dit onderwerp kunnen voor de gehele SOK plaatsvinden aangezien het geen meerwaarde heeft om dit te beperken voor alleen leden van de werkgroep.

Ontginningshistorie vastleggen

Beoogd resultaat was het verzamelen en documenteren van gegevens. De gegevens van afzonderlijke groeven kunnen worden gebruikt als bronmateriaal of worden uitgewerkt in een artikel of andere publicatievorm. Ook is het, vooral in het geval van bijvoorbeeld het verdwijnen, opvullen of ontoegankelijk worden van groeven, van belang dat de informatie over de ontginningshistorie wordt vastgelegd. Het onderzoek en documenteren wordt overigens wel voortgezet, zij het niet in dit samenwerkingsverband.

Zonneberg gangenstelsel

2008 - 2009

In het Zonneberg gangenstelsel hebben meerdere onderzoeken plaatsgevonden.

Invloed van geologie

In het Zonneberg gangenstelsel heb ik een onderzoek uitgevoerd naar de ontginning. Tijdens het veldwerk bleek dat geologische breuken, vuursteenlagen en de verschillende kalksteenlagen van invloed waren op het gangverloop en de fasen waarin een gang ontstond.

De nieuwe ingang sluit aan op de oude gangen

Tevens heeft een onderzoek plaatsgevonden naar het verhaal rondom de huidige ingang van het Zonneberg gangenstelsel. Aanleiding van het onderzoek was het aantreffen van een inscriptie in het gangenstelsel Zonneberg. Op de plaats waar de nieuwe gangen (ontgonnen vanuit de Zonneberg ingang) de oude gangen (ontgonnnen vanuit de Slavante ingang) raakte werd een insciptie aangebracht waaruit bleek dat de doorbraak tussen deze twee stelsel tot stand kwam in het jaar 1898 door L. Montulet.

Vallenberg

2008

De Vallenberg, een onderaardse mergelgroeve te Sibbe, werd door vele groeve onderzoekers bestempeld als een zeer oude groeve. In 1984 is in de groeve door Han Bochman en de gebroeders Bindels een valsmunterij aangetroffen. De valsmunters waren, gedateerd aan de hand van de geslagen valsmunten, aanwezig rond het jaar 1580. In 1988 werd door Jacquo Silvertant een aardewerk etensbord gevonden dat wordt gedateerd als zijnde uit de 13e eeuw.

Met dit soort jaartallen kunnen we dus spreken van een zeer oude groeve.

Bijzondere blokbreekmethode

Er was weinig bekend over het begin van de onderaardse mergelwinning in zuid-Limburg. Er kan veel informatie over de mergelwinning tijdens de Middeleeuwen onttrokken worden uit een groeve zoals de Vallenberg. Na een toevallig bezoek aan de Vallenberg zijn mij een aantal zaken opgevallen die deze groeve uniek maken en waardoor de kennis over de vroegste onderaardse ontginning van mergelblokken is toegenomen.